Ceza Hukuku

Evet. CMK m.147/b uyarınca, gözaltına alınan kişi ifade vermeden önce bir avukattan hukuki yardım alma hakkına sahiptir. Bu hak, soruşturmanın her aşamasında kullanılabilir. Avukata ulaşılamıyor ise Türkiye Barolar Birliği sistemi aracılığıyla nöbetçi avukat görevlendirilmesi talep edilebilir. Susma hakkından yararlanan kişinin susması, aleyhte delil olarak değerlendirilemez. Gözaltı süresi dolmadan avukata haber verilmesini zorlaştıran veya geciktiren her türlü uygulama hukuka aykırıdır.

CMK m.102 uyarınca sulh ceza mahkemesinin görev alanındaki suçlarda tutukluluk süresi en fazla bir yıldır; ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki suçlarda bu süre iki yıldır. Zorunlu hallerde her iki durumda da süre birer yıl uzatılabilir. Terör suçları ve örgütlü suç kapsamındaki davalarda ise TMK ve CMK'nın özel hükümleri gereği süreler farklılaşabilmektedir. Tutukluluk süreleri her üç ayda bir hakim denetimine tabi olup, koşulların ortadan kalkması halinde tahliye talep edilebilir. Yasal sürenin aşılması, tahliye için bağımsız bir gerekçe oluşturmaktadır.

CMK m.253 kapsamında uzlaşma kurumu, belirli ekonomik suçlarda uygulanabilmektedir. Dolandırıcılık suçunun basit hali (TCK m.157) uzlaşmaya tabi iken, nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) bu kapsam dışındadır. Zimmet, rüşvet ve irtikap gibi kamu görevlisinin işlediği suçlar prensip olarak uzlaşma kapsamında değildir. Bununla birlikte her somut dosyada suçun niteliği, sanık sıfatı ve kamu zararının ödenmesine ilişkin etkin pişmanlık hükümleri (TCK m.248, 254) değerlendirilmelidir. Uzlaşma sağlanması halinde dava düşmekte; bu nedenle soruşturmanın ilk aşamasında avukata danışılması büyük önem taşımaktadır.

TCK'nın bilişim suçlarını düzenleyen 243-246. maddeleri çerçevesinde uygulanacak yaptırımlar suçun niteliğine göre büyük farklılık göstermektedir. Bilişim sistemine izinsiz erişim (m.243) altı aydan iki yıla kadar hapis cezasını gerektirirken, sistemi engelleme veya bozma (m.244) bir ila beş yıl hapis cezasına yol açabilmektedir. Banka ve kredi kartı dolandırıcılığı (m.245) ise üç ila yedi yıl hapis ve adli para cezasını birlikte öngörmektedir; yetkisiz kart bilgisi ele geçirme gibi nitelikli haller cezayı artırmaktadır. Suçun bir örgüt kapsamında işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılmaktadır. Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetme ve yayma suçları (m.135-136) da dijital ortamda gerçekleştiğinde bilişim suçu niteliği kazanabilmektedir.

TCK m.8 uyarınca Türkiye'de işlenen suçlarda ülke ilkesi gereğince Türk ceza kanunu uygulanır. Yurt dışında işlenen suçlarda ise yetki kurma koşulları farklılaşmaktadır: TCK m.11'e göre yurt dışında suç işleyen Türk vatandaşları, Türkiye'ye döndükleri takdirde belirli koşulların varlığında yargılanabilir. Yabancı failler ise TCK m.12-13 kapsamında Türkiye aleyhine işlenen belirli suçlarda (devlet sırlarının ifşası, sahte para basımı gibi) Türk mahkemelerinde yargılanabilir. Kişilik ilkesi (m.12) ve evrensellik ilkesi (m.13) uyarınca bazı ağır suçlarda da Türkiye yargı yetkisi talep edebilmektedir. Her olayda iade anlaşmaları ve diplomatik ilişkiler de belirleyici rol oynamaktadır.